4

สภาวธรรมพื้นฐาน ๒
นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส
ความเบื้องต้น

คำสอนในพระพุทธศาสนานั้น ชั้นเดิมเรียกว่า พระธรรมวินัย ดังที่พระพุทธองค์ตรัส
ไว้ว่า "ดูกรอานนท์ ธรรมและวินัยอันใดที่เราตถาคต ได้แสดงแล้ว ได้บัญญัติไว้แล้ว
ธรรมวินัย นั้น จักเป็นศาสดาของเธอทั้งหลาย เมื่อเราตถาคตล่วงลับไปแล้ว"
เมื่อว่าโดยปิฎก ธรรมก็ได้แก่คำสอนที่ปรากฏอยู่ในพระสุตตันตปิฎก และพระอภิธรรม
ปิฎก ส่วนวินัยนั้น ได้แก่คำสอนที่ปรากฏอยู่ในพระวินัยปิฎก การศึกษาธรรมจึงจำต้องศึกษาจาก
พระสุตตันตปิฎกและพระอภิธรรมปิฎก ท่านผู้รู้ส่วนมากเห็นกันว่า การเรียนธรรมนั้นควรเริ่มต้น
ด้วยการเรียนพระอภิธรรมก่อน เมื่อมีความรู้ทางพระอภิธรรมดีแล้ว จึงจะสามารถเข้าใจความ
หมายที่แท้จริงตามธรรมเทศนาในพระสูตร และสามารถพิจารณาเห็นสาระที่แท้จริงในพระสูตร
ได้แจ่มแจ้ง
การศึกษาอภิธรรมนั้น หากเริ่มศึกษาจากพระอภิธรรมปิฎกเลยทีเดียว ก็เป็นการก้าว
กระโดดเกินไป อาจเกิดความท้อแท้และท้อถอยได้ เพราะอภิธรรมนั้นมีความลึกซึ้งมาก ทางที่ดี
นั้น เบื้องต้นควรปูพื้นฐานความรู้ โดยศึกษาสภาวธรรมจากหนังสือประเภทคู่มือก่อนเพื่อจะได้
รู้ประมวลหัวข้อสภาวธรรมและเข้าใจศัพท์เฉพาะต่าง ๆ ได้ถูกต้อง จะได้ไม่เกิดความยุ่งยากและ
สับสน
การศึกษาจากหนังสือประเภทคู่มือ ก็ควรศึกษาตามลำดับเล่มและลำดับเรื่อง การศึกษา
จึงจะได้ผล หากศึกษาจากหนังสือสภาวธรรมพื้นฐาน ซึ่งเป็นหนังสือประเภทคู่มือ ก็ต้องเริ่ม
ศึกษาจากสภาวธรรมพื้นฐาน ๑ ก่อน แล้วจึงศึกษาในเล่ม ๒ และเล่มต่อ ๆ ไปตามลำดับ
สำหรับสภาวธรรมพื้นฐาน ๒ นี้ มีหัวข้อเรื่องที่ควรศึกษาตามลำดับดังต่อไปนี้:-