4

มิลินทปัญหา

ประฌานคาถา


จริยา สพฺพโลกสฺส หิตา ยสฺส มเหสิโน
อจินฺตยานุภาวัปิ วนฺเทหํ โลกนายกํ ฯ
วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน เยน นียติ โลกโต
วนฺเท ตมุตฺตมํ ธมฺมํ สมฺมาสมฺพุทฺธปูชิตํ ฯ
สีลาทิคุณสมฺปนฺโน ฐิโต มคฺคผเลสุ โย
วนฺเท อริสงฺฆนฺตํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ อนุตฺตรํ ฯ
อิติ ยํ รตนตฺตยํ นมสฺสเนยฺยํ นมสฺสมาโฯ
ปุญฺญาภิสนฺทํ วิปุลํ อลตุถํ ตสฺสานุภาเวน หตนฺตราโย ฯ
พระอรรถกถาจารย์ผู้วิเศษ เมื่อจะนิเทศธรรมคัมภีร์มิลินทปัญหาไว้ให้ถาวรตั้งมั่นไป
ให้ถ้วน ๕,๐๐๐ พระวรรษา จะให้เป็นที่สดับสติปัญญาแห่งปัจฉิมาชนตากุลบุตร สาธุสัปบุรุษ
อันจะเกิดมาเพื่อภายหลัง ท่านจึงตั้งประณามคาถานี้ไว้เป็นต้นในปกรณารัมภะ คือแรกกระทำ
พระคัมภีร์ อันนี้เพื่อจะขอคุณพระศรีรัตนตรัยกำจัดเสียซึ่งสรรพโรคและภัยอันตรายทั้งหลาย
อันจะมากกระทำ และอุปัจเฉทกกรรมอันจะมาตัดชนมายุให้ดับสูญเสียเร็วพลัน มิทันจะแต่งพระ
คัมภีร์มิลินทปัญหาให้แล้ว จึงผูกคาถาประฌานพระศรีรัตนตรัยแก้วทั้ง ๓ ไว้ในต้นพระคัมภีร์
แปลความในประณามคาถาว่า อจินฺตยานุภาวํ อันว่าอนุภาพอันที่จะคิด ยสฺส
โลกนายกสฺส
แห่งพระโลกนาถพิตรพุทธสัพพัญญูพระองค์ใด อันโปรดเวไนยสัตว์ให้เข้าสู่
ศิวสถาน คือ พระนิพพาน มเหสิโน อันสืบสร้างแสวงหาศีลาทิคุณมาช้านานคณนานับได้ถึง
๔ อสงไขยแสนกัลป์ จริยา เหตุประพฤตินั้นโสด หิตาย เพื่อจะให้เป็นผลเป็นประโยชน์
สพฺพโลกสฺส แก่สกลโลกมนุษย์อินทร์พรหม วนฺเท ข้าพระพุทธเจ้าจะขอประฌนทัสนขส-
โมธาน อัญชลีกรเหนือเศียรสิโรตม์ โลกนายกํ ซึ่งสมเด็จบรมโลกนาถพระองค์นั้น
ประการหนึ่งเล่า สมเด็จพระบรมโลกนายกยอดบุคคลเจ้า วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน
บริบูรณ์ด้วยวิชชา ๘ และจรณะ ๑๕ ทรงพระพุทธคุณเป็นอเนกอนันต์ นียติ นำไปซึ่งสรรพ-