4

อธิบายสมัญญาภิธานและสนธิ
พระอมราภิรักขิต (ทองดำ จนฺทูปโม ป. ๗) วัดบรมนิวาส
เรียบเรียง
บาลีไวยากรณ์
บาลีไวยากรณ์ เป็นตำรับแสดงหลักแห่งภาษาที่ใช้พูดหรือ
เขียน ซึ่งนักปราชญ์จัดขึ้นไว้ เพื่อกุลบุตรรู้จักและเข้าใจในการที่
จะใช้ถ้อยคำให้ลงระเบียบเป็นอันเดียวกัน และไวยากรณ์ในภาษา
บาลีนี้ ท่านแบ่งไว้เป็น ๔ ภาค คือ :-
๑. อักขรวิธี.
๒. วจีวิภาค.
๓. วากยสัมพันธ์.
๔. ฉันทลักษณะ.
๑. อักขรวิธี (อักขระ+วิธี) แบบแสดงอักษร จัดเป็น ๒ คือ
สมัญญาภิธาน แสดงชื่ออักษรที่เป็นสระและพยัญชนะ พร้อมทั้ง
ฐานกรณ์ ๑. สนธิ ต่ออักษรที่อยู่ในคำอื่น ให้เนื่องเป็น ๖ ส่วน คือ
๒. วจีวิภาค (วจี+วิภาค) แบ่งคำพูดออกเป็น ๖ ส่วน คือ
นาม ๑. อัพยยศัพท์ ๑. สมาส ๑. ตัทธิต ๑. อาขยาต ๑. กิตก์ ๑.
๓. วากยสัมพันธ์ (วากย+สัมพันธ์) ว่าด้วยการก คือผู้ทำ